Gratis Tanken #1

'Gratis Tanken' met vlnr Han Brezet, Joop Hylkema, René Hanssens, Liesbeth Bonekamp, Harry Snoek, Theo Schut, Lucas Verweij, Dick Slingerland, Jeroen Deckers, Willem Kars, midvoor: Marcel Vroom.

‘Duurzaamheid in de Rotterdamse scheepsbouw’

Verslag van de bijeenkomst ‘Gratis Tanken’ van woensdag 15 oktober 2008

Algemeen
‘Gratis Tanken’ is een rondetafelgesprek waarbij de deelnemers uitgenodigd worden om off the record hun ervaring en visie op tafel te leggen over bepaalde onderwerpen. Deelnemers komen uit verschillende werelden: designers, industriëlen, wetenschappers, politici, journalisten, beleidsmakers, etc. 'Gratis Tanken' is een vrije gedachtewisseling. Het is geen debat waarin de deelnemer probeert de ander te overtuigen van zijn of haar standpunt.

Het doel van ‘Gratis Tanken’ is het vinden van interessante eye-openers. De vorm ligt vast in drie fasen:
Concentratie
Aan de hand van het thema bakenen de deelnemers eerst het gespreksonderwerp samen af om te voorkomen dat de gedachtewisseling alle kanten uit schiet.
Vrije gedachtewisseling
Dit betekent niet dat er geen zijsprongetjes mogen worden gemaakt. De moderator heeft de taak om zowel de vrijheid als de doelgerichtheid van het rondetafelgesprek te bewaken.
Aanbevelingen.
Afhankelijk van het thema en de onderwerpkeuze kiezen de deelnemers een decision maker (uit het bedrijfsleven of het openbaar bestuur) aan wie bepaalde aanbevelingen kunnen worden geadresseerd die voortvloeien uit de gedachtewisseling.

De deelnemers:
Liesbeth Bonekamp, ontwerper, MAX BSD   
Han Brezet, hoogleraar design for sustainability, TU Delft   
Jeroen Deckers, organisatieadviseur, Designplatform Rotterdam   
Rene Hanssens, ambtelijk vakgroepmanager, Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam   
Joop Hylkema, scheepsbouwer, IHC Merwede   
Willem Kars, design consultant, Designplatform Rotterdam   
Theo Schut, industrieel, Téo Techniek Economie en Organisatie (moderator)
Dick Slingerland, producent scheepsapparatuur,  Alphatron   
Harry Snoek, scheepsbouwer, Holland Superyacht Industries    
Lucas Verweij, lector product design, Designplatform Rotterdam   
Marcel Vroom, ontwerper, MVAVD  

Dit verslag is geen letterlijke weergave van wat er gezegd is, maar een impressie aan de hand van opvallende uitspraken die gevallen zijn tijdens de avond.
Het thema en de onderwerpkeuze van ‘Gratis Tanken’ van 15 oktober 2008 was ‘duurzaamheid in de Rotterdamse scheepsbouw’.
Aan de opdrachtgevers aan tafel werd de vraag voorgelegd welk onderwerp zij relevant vonden binnen dat thema. Het bewustzijn in de industriewereld over de competentie van de industrieel ontwerper bleek een goed aanknopingspunt te zijn evenals het bewustzijn bij industrieel ontwerpers over mogelijke interessante ontwerpopgaven in het kader van maintenance in de Rotterdamse regio. Tijdens de gedachtewisseling kwamen de volgende inzichten op tafel.

Over de betekenis van design in de industrie:
“Designers volgen een andere ontwerproute dan technici traditioneel doen. Design is een manier van denken die een andere procesmatige invulling geeft aan de oplossing van een probleem. Die invulling is wellicht minder rechtlijnig dan de traditionele aanpak maar evenzeer oplossingsgericht.”

“Een aspect van die andere manier van denken van de designer is zijn of haar vertrouwdheid om samen te werken met mensen uit verschillende disciplines. Waar de traditionele oplossingsgerichtheid wellicht kort door de bocht gaat, weet de designer het ontwerpvraagstuk vanuit meerdere invalshoeken te benaderen. Daarmee creëert deze interessante inhoudelijke en commerciële kansen.”

"Vaak wordt gewezen op een voor de hand liggende waarde van design, namelijk die van de uitstraling van het product. Designers kunnen ‘smoel geven’ aan het product; ook al heeft dit een utilitaire functie. Van groter belang is echter dat het ontwerpproces leidt tot verbeterde gebruiks- en gebruikerservaringen als essentiële verbetering op het vlak van bedieningsvriendelijkheid en veiligheid.

Over design in de Rotterdamse regio
 “De Rotterdamse regio is kansrijk voor industrial designers omdat juist daar veel werk te doen is in termen van maintenance. Daarbij gaat het niet zozeer om onderhoud of renovatie, maar vooral om het ontwikkelen van ingrijpende verbeteringen aan bestaande utilitaire voorzieningen. Design in maintenance is een goed voorbeeld van duurzaamheid.”

“Bij belangrijke ontwerpopgaven binnen de gemeente Rotterdam is het een gemiste kans als gemeentelijke diensten en bedrijven geen gebruik maken van designtalent.” Een concreet voorbeeld is de ontwikkeling van de tweede Maasvlakte, waar men de kans heeft laten lopen om dit gebied aan te leggen onder nieuw ontwikkelde baggercondities (bijvoorbeeld duurzaam en klimaatneutraal). Rotterdam had met innovatieve oplossingen kunnen scoren die vervolgens richtinggevend hadden kunnen zijn op de wereldmarkt.

“In de regio Rotterdam is veel designtalent aanwezig dat een aanmerkelijke toegevoegde waarde kan hebben in de industriewereld. Daarom is het waardevol om de industriewereld daarvan bewust te maken. De (gemeentelijke) overheid heeft een taak om voorwaarden te scheppen dat dit inzicht breed wordt uitgedragen. Het Designplatform Rotterdam kan daarbij helpen door bijvoorbeeld jaarlijks presentaties te organiseren van de portfolio van (jonge) ontwerpers.”

Over duurzaamheid
“Duurzaamheid zit de Nederlandse ontwerper in het bloed. Dit aspect weegt zwaar tijdens de opleiding en is voortdurend manifest als designers met elkaar debatteren over innovatieve ontwikkelingen. Nederlandse designers kunnen niet anders.”

“Met duurzame producten bereik je pas écht resultaten, als deze gedragveranderingen in de hand werken. Zoals zonnepanelen waarmee je elektriciteit terug kunt geven aan het net, terwijl de gebruiker dagelijks op een prominent aanwezige meter kan zien of deze per saldo op nul uit komt.”

"Maintenance in het havengebied is schot voor open doel voor ontwerpers als je duurzaamheid voor ogen hebt. De economische afschrijvingstermijn van kapitaalgoederen wordt verlengd als men in het kader van maintenance de utilitaire voorzieningen ingrijpend gaat verbeteren door middel van design."

Over de relatie met de gemeente Rotterdam
“Rotterdam is van oudsher een beetje nonchalant met designers omgegaan. De gemiste kansen (in het verleden) liggen voor het oprapen. Het is een positieve ontwikkeling dat Rotterdam wil investeren in een goed vestigingsklimaat voor ontwerpers. Daarbij gaat het niet alleen om goedkope werkruimten, maar ook om gelegenheden voor ontmoeting en debat (ontwikkeling van een community).”

Aanbevelingen
De deelnemers waren het erover eens dat de decision maker aan wie de nodige aanbevelingen kunnen worden geadresseerd, het beste Mark Harbers kan zijn; de Rotterdamse wethouder Economie, Haven en Milieu. Op basis van de bovengenoemde inzichten kwam het gezelschap tot de volgende aanbevelingen:

1. Zorg ervoor dat industrial designers actief worden ingeschakeld bij openbare werken, zoals havenontwikkeling, stadsontwikkeling en de inrichting van de openbare ruimte. Perk de opdracht niet teveel in maar geef ontwerpers de nodige ruimte om oplossingen te vinden voor vraagstukken die ook buiten het bestek van de oorspronkelijke opdracht liggen.”

2. “Investeer in programma’s die tot doel hebben om de industriewereld en de ontwerpwereld bewust te maken van de kansen en mogelijkheden om interessante zaken met elkaar te doen.”

3. “Overtuig collega-wethouders ervan dat Rotterdam er baat bij heeft als zij (in binnen- en buitenland) de boodschap uitdragen dat de inschakeling van industrial designers (uit Rotterdam) op tal van terreinen waardevol kan zijn om innovatieve doelstellingen te bereiken.”

Verslag: Jeroen Deckers
Fotografisch verslag: Ruud de Jong

http://www.ihcholland.com/

http://www.alphatron.nl/

http://hollandsuperyachts.com/

http://www.io.tudelft.nl/live/pagina.jsp?id=916ae417-a27c-4141-bb3d-317fd763eaf3&lang=en

http://www.theoschut.nl/

http://www.marcelvroom.nl/

http://www.maxsbd.nl/

http://www.rotterdamuniversity.nl/

http://www.wijnofwater.nl/